İçindekiler
Net servet, sahip olduklarının toplamından borçlarının çıkarılmış hâlidir. Finansal sağlığını ölçen tek sayı aramak zorunda kalsan, aradığın sayı budur — maaşın değil.
Net servet nedir?
Formül
Net Servet = Toplam Varlıklar − Toplam Yükümlülükler
Bu sayı, belirli bir andaki finansal fotoğrafındır. Ne kadar kazandığını değil, kazandığından geriye ne kaldığını gösterir. Yüksek gelirli birinin net serveti negatif olabilir; orta gelirli birinin ise güçlü olabilir.
Bu yüzden net servet, kişisel finansta gelirden daha dürüst bir göstergedir.
Varlıklar: neyin var?
| Tür | Örnekler | Nasıl değerlenir |
|---|---|---|
| Nakit ve benzeri | Vadesiz/vadeli mevduat, acil durum fonu | Güncel bakiye |
| Yatırımlar | Fon, hisse, tahvil, BES, kıymetli maden | Bugünkü piyasa değeri |
| Gayrimenkul | Ev, arsa, dükkân | Gerçekçi satış değeri (duygusal değil) |
| Diğer | Araç, değerli eşya, alacaklar | Bugün satsan eline geçecek tutar |
Sık yapılan hata
Ev ve araba değerini olduğundan yüksek yazmak. Net servet hesabının işe yaraması için bugün satsan gerçekten eline geçecek tutarı kullanman gerekiyor. Şişirilmiş bir tablo kimseyi zengin etmez, sadece kendini kandırırsın.
Yükümlülükler: neye borçlusun?
- Konut kredisi kalan anapara
- Taşıt kredisi kalan anapara
- İhtiyaç kredisi kalan anapara
- Kredi kartı borcu (taksitliler dâhil)
- KMH / ek hesap kullanımı
- Kişilere olan borçlar
- Vadesi gelmiş vergi ve benzeri yükümlülükler
Kredilerde kalan anaparayı yazmak yeterlidir; gelecekte ödenecek faizleri yükümlülük olarak eklemene gerek yok.
Örnek hesaplama
| Varlıklar | Tutar | Yükümlülükler | Tutar |
|---|---|---|---|
| Vadesiz + acil durum fonu | 180.000 | Konut kredisi (kalan) | 1.150.000 |
| Yatırım hesabı | 320.000 | Taşıt kredisi (kalan) | 210.000 |
| BES birikimi | 145.000 | Kredi kartı | 38.000 |
| Ev (gerçekçi değer) | 2.400.000 | ||
| Araç (gerçekçi değer) | 420.000 | ||
| Toplam varlık | 3.465.000 | Toplam borç | 1.398.000 |
Sonuç
Net servet = 3.465.000 − 1.398.000 = 2.067.000 TL
Negatif net servet kötü mü?
Her zaman değil. Yeni mezun, eğitim kredisi olan biri için negatif net servet normaldir ve zamanla düzelir. Ev almış, kredisi henüz başında olan biri için de geçici olabilir.
Asıl bakılması gereken şey rakamın kendisi değil, yönü. Net serveti her çeyrekte artan biri doğru yoldadır; azalıyorsa nedenini bulmak gerekir.
Likit net servet: daha keskin bir ölçüt
Oturduğun ev, net servetine dâhildir ama onu harcayamazsın. Bu yüzden ikinci bir sayı daha hesaplamak faydalıdır:
Likit net servet
= Nakit + yatırımlar − kısa vadeli borçlar
(Oturduğun konut ve kullandığın araç hariç)
Finansal özgürlük hesabında kullanılması gereken sayı da genellikle budur. Ayrıntı: Finansal Özgürlük Nedir?
Net serveti büyütmenin dört yolu
- Borcu azaltEn hızlı ve en kesin yol. Ödediğin her anapara, net servetini birebir artırır.
- Tasarruf oranını yükseltHer ay eklenen yeni varlık. Detay: Tasarruf Oranı Nedir?
- Varlıkların büyümesine izin verZaman ve bileşik etki. Detay: Bileşik Etki Nedir?
- Değer kaybeden varlıklara az bağlanAraç ve elektronik zamanla değer kaybeder. Bunları borçla almak, net serveti iki yönden birden aşağı çeker.
Ne sıklıkla ölçmeli?
Üç ayda bir ideal. Aylık ölçüm gereksiz gürültü yaratır ve piyasa dalgalanmaları motivasyonu bozar. Yıllık ise çok seyrek — sapmayı geç fark edersin.
Basit bir tabloya çeyrek çeyrek yazmak yeterli. Zaman içindeki eğri, tek bir ölçümden çok daha bilgilendiricidir.
Yatırım tavsiyesi değildir
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel yatırım, vergi veya hukuk tavsiyesi niteliği taşımaz. Kendi durumun için karar vermeden önce Finansal Uyarı sayfamızı okumanı öneririz.
