Acil Durum Fonu Ne Kadar Olmalı?

Standart cevap “3–6 aylık gider”. Ama bu aralık çok geniş ve herkes için doğru değil. Doğru büyüklük, gelirinin ne kadar öngörülebilir olduğuna ve arkanda kaç güvenlik ağı olduğuna bağlı.

Önce doğru soruyu sor: “gelirin mi, giderin mi?”

En sık yapılan hata, fonu maaşın üzerinden hesaplamak. Doğrusu giderin üzerinden hesaplamaktır. Çünkü işini kaybettiğinde maaşını değil, giderlerini karşılaman gerekir.

Bu ayrım önemli: gerçek yaşam giderin 40.000 TL olabilir, ama zorunlu giderin 26.000 TL’dir. Fonu 26.000 üzerinden hesaplamak hem daha ulaşılabilir hem daha gerçekçidir.

Kaç ay? Karar tablosu

Süreyi belirleyen dört faktör

1. Gelirin ne kadar öngörülebilir?Sabit maaş mı, komisyon/proje bazlı mı? Dalgalı gelir daha büyük tampon gerektirir.
2. Kaç gelir kaynağın var?Hanede iki bağımsız gelir varsa risk paylaşılır. Aynı şirket ya da aynı sektörse bu avantaj kaybolur.
3. Giderini ne kadar kısabilirsin?Zorunlu giderin toplamının %60’ıysa esnekliğin var. %95’iyse yok — fonun büyük olmalı.
4. Yeniden iş bulma süren ne kadar?Niş bir alanda, üst düzey bir pozisyonda ya da dar bir şehirde çalışıyorsan arayış aylar sürebilir.

Örnek hesap

Bu rakam ilk bakışta ürkütücü görünebilir. Bu yüzden hedefi tek parça değil, kademeli düşünmek gerekiyor. Gelirinin bitiş tarihi belli olan sözleşmeli ya da geçici bir işte çalışıyorsan, bu fona ek olarak ayrı bir bitiş tamponu kurmanın yolunu sözleşmeli işte para yönetimi yazısında anlattık.

Kademeli hedef: 201.000 TL’ye bakma, ilk basamağa bak

Psikolojik olarak fark yaratan geçiş 0 → 1 arasındadır. İlk basamağı geçtiğinde motivasyon kendiliğinden gelir.

Bu fon enflasyonda erimiyor mu?

Eriyor — ve bunu kabul etmek gerekiyor. Ama alternatifi düşün: fonu getiri için riskli bir yerde tutup, tam ihtiyacın olduğu ay %25 değer kaybetmiş olarak bulmak. Acil durum fonunun işi kazandırmak değil, orada olmak.

Makul bir orta yol, fonu ikiye bölmektir: 1–2 aylık kısım tamamen anında erişilebilir, kalan kısım birkaç gün içinde nakde dönebilen ama enflasyona karşı biraz daha korunaklı araçlarda. Hangi ürünün uygun olduğu kişisel duruma bağlıdır ve burada bir ürün önerisi yapılmamaktadır.

Fon çok büyük olursa ne olur?

Gereğinden büyük acil durum fonu da bir maliyettir. 18–24 aylık gideri nakitte bekletmek, o paranın uzun vadede yaratabileceği değerden vazgeçmek anlamına gelir.

Genel kural: hedefe ulaştığında dur. Otomatik talimatını uzun vadeli birikime yönlendir. Fon yılda bir kez, gider seviyen değiştiğinde güncellenir — sürekli büyütülmez. Fonu kullandıysan eksik tutarı tamamlamanın sırası için acil durum fonunu kullandıktan sonra yeniden doldurma yazısına bak.

Ne zaman yeniden gözden geçirmelisin?

• Kira ya da kredi taksiti değiştiğinde
• İş değiştirdiğinde ya da gelir yapın farklılaştığında (maaş → serbest çalışma gibi)
• Aileye yeni bir birey katıldığında
• Yılda en az bir kez, enflasyon nedeniyle gider tabanı yükseldiği için

Fonun ne olduğunu ve nerede tutulacağını Acil Durum Fonu Nedir? yazısında, bu fona bütçende nasıl yer açacağını ise 50/30/20 Bütçe Kuralı yazısında bulabilirsin.